هر قدر شکل دانه به کره نزدیکتر باشد برای مصرف در بتن مناسب تر می باشد وجود دانه های دراز و یا صفحه ای شکل در بتن مناسب نیست ومجموع این دانه ها نباید از 15درصد وزن کل شن وماسه مورد مصرف در بتن بیشتر باشد.

دانه های دراز به دانه هایی گفته می شود که طول بزرگترین بعد آن از 8/1 معدل قطر دو الکی که این دانه بین آنها قرار دارد بیشتر باشد دانه های دراز بعلت آنکه زودتر از سایر دانه های می شکنند نامطلوب می باشند. دانه صفحه ای شکل به دانه ای گفته می شود که ضخامت آن از 6/0 معدل دو الکی که این دانه بین آنها قرار دارد کمتر باشد.

بطور کلی شن وماسه شکسته اغلب فاقد مواد نامطلوب می باشد ولی در مورد شن وماسه رودخانه باید توجه داشت که

  • مواد آلی مانند ریشه گیاهان- فضولات حیوانات- تکه های چوب وذرات ذغال سنگ درشن وماسه موجود نباشد ویا حداکثر میزان آن از یک درصد وزن شن و ماسه تجاوز ننماید.
  • موادی که در مقابل عوامل جوی ضعیف بوده و یا در فعل وانفعالات شیمیایی سیمان از خود واکنش می دهند. در شن وماسه مصرفی نباید وجود داشته باشند درصد این مواد بوسیله آزمایشگاه تعیین می شود و همچنین مواد سنگی مصرفی در بتن باید فاقد خاک رس وکلوخه های رسی باشد زیرا این مواد اولا آب داخل بتن رابه خود جذب نموده وفعل وانفعالات شیمیایی سیمان را متوقف می نماید در ثانی دور دانه های شن وماسه را گرفته ومانع تماس مستقیم سیمان و دانه می گردد. تعیین مقدار خاک در مخلوط براحتی در همه جا میسر است. کافی است که مقداری از شن وماسه را در ظرف شیشه ای استوانه شکل مدرج ریخته روی ان مقداری آب اضافه کنیم ومخلوط را خوب تکان داده و بعد ظرف را بحال سکون قرا ردهیم طبیعی است که دانه های درشت تر زودتر ته نشین شده و دانه های ریزتر در آب معلق مانده وبتدریج رسوب می نماید. بطوریکه بعداز حدود 20دقیقه کلیه دانه ها رسوب کرده و آب روی مخلوط ظاهرا کاملا زلال می شود آنگاه نسبت ارتفاع مصالح ریز دانه (خاکی) به ارتفاع کل شن وماسه را میتوان تعیین نمود. این نوع آزمایش کاملا دقیق نیست ولی گاهی که به آزمایشات دقیق تر دسترسی نباشد کافی است.این نسبت نباید از 5درصد تجاوز نماید بطور کلی وجود دانه های ریزتر 02/0 میلیمتر حداکثر تا 1درصد ودانه های ریزتر از 12/0 میلیمتر حداکثر 5 درصد وزن مصالح مصرفی مجاز می باشند.

اصولا ریزی ودرشتی دانه ها نسبت مستقیم با مصرف سیمان دارد زیرا فرض بر این است که دوغاب سیمان مانند فیلم نازکی دور تمام دانه ها را گرفته و باعث چسبیدن آنها بیکدیگر می گردد حال با توجه به اینکه سطوح مخصوص سطح واحد حجم یا وزن دانه های ریزتر بیشتر است لذا هر قدر دانه مصرفی ریزتر باشد می باید برای اندود دور آن سیمان بیشتر مصرف گردد.

بزرگترین دانه مصرفی در بتن نباید از 4/1 کوچکترین بعد قطعه بتنی بزرگتر باد در قطعات بتونی که فاصله شبکه آرماتورها از یکدیگر زیاد می باشند مانند کفها- سقفهای توپر ابعاد شن وماسه نباید از حداقل بتون پوشش روی آرماتور بیشتر باشد.

در مقاطعی که آرماتورها نزدیک همدیگر قرار می گیرند مانند تیرها اصلی حداکثر درشتی دانه باید 5 میلیمتر کمتراز حداقل فاصله افقی موجود بین دو آرماتور باشد و یا 5 میلیمتر کمتر از حداقل ضخامت مجاز پوشش بتن روی آرماتور های اصلی باشد از دو مقدار فوق هر کدام کمتر است باید ملاک عمل قرار گیرد.